Σελιδες

Newsletter

Ιστορία της Λύττου

  • ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η Λύκτος, μεταγενέστερα Λύττος  υπήρξε μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Κρήτης, βρισκότανε ανατολικά της Κνωσού. Η περίοπτη και υπερήφανη πόλη αναφέρεται από αρχαίους συγγραφείς ως αποικία των Λακεδαιμονίων. Ο Πολύβιος (9, 54) την αναφέρει ως την παλαιότερη δωρική πόλη του νησιού, όπου τα πρώτα δείγματα εγκατάστασης ανάγονται στους αρχαϊκούς χρόνους.

  • ΟΜΗΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η Λύκτος είναι μία από τις επτά κρητικές πόλεις που κατονομάζονται στα ομηρικά έπη, στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Αναφέρεται από τον Ησίοδο στην Θεογονία και επιπλέον αναφέρεται ως Ru-ki-to σε πινακίδες γραμμικής Β’ από την Κνωσό. Η Λύκτος πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο. Έστειλε στρατό με τον Κοίρανο, το σύντροφο και αμαξηλάτη του Μηριόνη, ο οποίος έσωσε τον Ιδομενέα από το κοντάρι του Έκτορα, θυσιάζοντας τον εαυτό του.

  • ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΡΩΜΑΪΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

Ένα από τα μεγαλύτερα εγχειρήματα της Ρωμαιοκρατίας στην  Κρήτη είναι το υδραγωγείο της Λύκτου, όπου μεταφέρει νερό από τη πηγή της Κουρνιάς, νοτιοανατολικά του χωριού Κράσι. Η κατασκευή του είναι ένα αρχιτεκτονικό θαύμα, μιας και έχει οικοδομηθεί στις δύσβατες πλαγιές της Δίκτης. Για τη κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν οι πρώτες ύλες που προσέφερε η ίδια η Δίκτη. Για την άσβεστο που χρησιμοποιήθηκε έκτισαν ειδική ασβεστοκάμινο στα Λασιθιώτικα βουνά. Υδραγωγεία αυτής της κλίμακας κατασκευάστηκαν από τους Ρωμαίους  για να ανακουφίσουν τους κατοίκους από τη λειψυδρία, αλλά κυρίως για να παρέχουν νερό στα λουτρά των πόλεων.

  • ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Στην περιοχή της Λύττου υπάρχουν βυζαντινοί και μεταβυζαντινοί ναοί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στον αρχαιολογικό χώρο της Λύττου, δεσπόζει ο ναός του Τίμιου Σταυρού και ο τοιχογραφημένος ναός του Αγ. Γεωργίου, ο οποίος χρονολογείται το 1321 μ.Χ.. Στον οικισμό του Ξιδά βρίσκεται ο μεταβυζαντινός ναός των Αγ. Αναργύρων.

Η ακρόπολη της Λύττου από το ύψος των 600 m επέβλεπε την ευρεία περιοχή. Κατά την βυζαντινή περίοδο, σύμφωνα με αρχαιολογικές ενδείξεις (νομίσματα), διατηρήθηκε σε χρήση ο οικισμός στη θέση της ακρόπολης της Λύττου. Οι οχυρώσεις της ακρόπολης ενισχύθηκαν κατά τη περίοδο της αραβοκρατίας.

  • ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

Οι πρώτοι Γερμανοί στρατιώτες έφτασαν στη περιοχή του Καστελλίου και της Λύττου, την 1η Ιουνίου 1944. Άρχισαν να κατασκευάζουν το ημιτελές πολεμικό αεροδρόμιο που βρίσκονταν στον Καστελλιανό κάμπο, το οποίο πρώτα οι Άγγλοι άρχισαν να κατασκευάζουν. Μετέφεραν δυνάμεις πεζικού, διότι το Καστέλλι με το πολεμικό αεροδρόμιο διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην κατοχή.

Στο Καστέλλι οι Γερμανοί έφεραν 2500 στρατιώτες. Μετά το καλοκαίρι του 1944 οι Γερμανοί άρχισαν να συμπτύσσονται και να εγκαταλείπουν το έδαφος της Κρήτης από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Πρώτα απελευθερώθηκε ο νομός Λασιθίου, έπειτα του Ηρακλείου και στο τέλος συμπτύχτηκαν στην περιοχή των Χανίων μέχρι τη λήξη του πολέμου.

Από την περιοχή του Καστελλίου οι Γερμανοί αποχώρησαν την 24η Σεπτεμβρίου 1944. Οι Γερμανοί είχαν συγκεντρωθεί για την αποχώρηση τους, είχαν συγκεντρώσει όλα τους τα πυρομαχικά στην περιοχή Γραμπέλλα. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας πυροτεχνουργοί τα ανατίναξαν. Και ενώ όλα ήταν έτοιμα για την αναχώρηση τους, ο Γερμανός Διοικητής των στρατευμάτων κατοχής πήρε το αυτοκίνητό του και έναν οδηγό και κατευθύνθηκε ανατολικά αναζητώντας ένα φιλικό ζευγάρι για να τους αποχαιρετήσει, οι οποίοι βρίσκονταν στην περιοχή του Διαβαϊδέ. Η πληροφορία που πήρε ήταν ότι εκείνοι που αναζητούσε βρίσκονταν στο χωριό του Ξιδά. Κατευθύνθηκε προς τα εκεί και σε μία στροφή του δρόμου έπεσε σε μπλόκο ανταρτών. Ο οδηγός του σκοτώθηκε αμέσως και ο ίδιος τραυματίστηκε σοβαρά. Οδηγήθηκε από τους αντάρτες στα υψώματα της Λύττου και εκεί εκτυλίχτηκε η τελευταία πράξη του δράματος της γερμανικής κατοχής στο Καστέλλι, αποκτώντας την ελευθερία του ξανά.